Toegankelijk stemmen in Den Haag: vooruitgang bij VIBES-stembureaus

De gemeente Den Haag zet zich al jaren in om stemmen toegankelijker te maken voor mensen met een beperking. De laatste jaren is er veel aandacht gegaan naar kiezers met een visuele beperking. Zij hebben inmiddels de mogelijkheid om zelfstandig hun stem uit te brengen, met behoud van het stemgeheim. Dit is mogelijk in de zogenoemde VIBES-stembureaus (Visueel Beperkte Stemmers) : speciaal ingerichte stemlocaties waar extra voorzieningen en ondersteuning aanwezig zijn. In elk stadsdeel is een dergelijk stembureau met voorzieningen voor mensen met een visuele beperking aanwezig. Voorall speelt hierbij een belangrijke adviserende en toetsende rol.

In een VIBES-stembureau kunnen kiezers met een visuele beperking gebruikmaken van hulpmiddelen zoals een stemmal met soundbox. Daarnaast zijn er tijdelijke indoor geleidelijnen aangebracht, die helpen bij de oriëntatie binnen het stembureau. En er is een extra stembureaumedewerker aanwezig, die een training heeft gevolgd in het begeleiden van kiezers met een visuele beperking.

Het belang van toegankelijke stembureaus is wettelijk vastgelegd: sinds 1 januari 2019 moeten alle stemlocaties toegankelijk zijn voor mensen met een beperking. Wanneer dit niet het geval is dient de gemeenteraad hierover geïnformeerd te worden. Toegankelijke stemlocaties zijn belangrijk, iedereen moet immers op gelijke voet en zo zelfstandig mogelijk zijn of haar stem kunnen uitbrengen.

Om de kwaliteit van de VIBES-stembureaus te stimuleren, test Voorall de locaties in Den Haag. Dit gebeurt door middel van een praktische schouw met een ervaringsdeskundige. De beoordeling is gebaseerd op landelijke ontwerprichtlijnen voor toegankelijke stembureaus.

De resultaten zijn overwegend positief. Sinds 2025 zijn vrijwel alle VIBES-stembureaus als goed toegankelijk beoordeeld. Wel zijn er enkele aandachtspunten. Zo voldoet de locatie in Loosduinen weliswaar aan de toegankelijkheidseisen, maar ligt zij minder centraal in het stadsdeel. Ook bleek een eerdere locatie in Leidschenveen-Ypenburg minder geschikt vanwege tapijt, waardoor de tijdelijke geleidelijnen niet veilig konden worden geplaatst. Inmiddels is hiervoor een nieuwe, goed geschikte locatie gevonden bij wijkcentrum Piet Vink.

Naast de locaties zelf kijkt Voorall ook naar de kwaliteit van de voorzieningen en de ondersteuning door stembureaumedewerkers. Hier is een duidelijke vooruitgang zichtbaar: medewerkers zijn beter voorbereid, hulpmiddelen zijn vaker correct aanwezig en ook de geleidelijnen worden steeds kwalitatief beter.

Toch blijft er ruimte voor verbetering. Met name het correct aanbrengen van de tijdelijke geleidelijnen verdient nog aandacht, omdat deze niet altijd optimaal worden geplaatst.

Al met al kan worden geconcludeerd dat de toegankelijkheid van de VIBES-stembureaus in Den Haag zich positief ontwikkelt. Voorall blijft zich, samen met ervaringsdeskundigen, inzetten om deze vooruitgang voort te zetten en ervoor te zorgen dat iedereen zelfstandig en volwaardig kan deelnemen aan het democratisch proces.